Mahpeyker Kösem Sultan

Kadın psikolojisi, erkek zihniyetinden çok farklıdır. Ufak detaylarda takılıp kalan, bu yüzden olaylara geniş perspektiften bakamayan bir varlıktır kadın. Küçük başarılar için akıl almaz entrikalar planlayan, o küçük başarıyı kazanmak için her yola başvuran da kadındır.

Osman Gazi, oğlu Orhan'a bıraktığı vasiyetnamede şöyle diyordu; "İyi er, iyi hatundan malûm ola! Ve kesinlikle hatun kişi, yaramaz ve kâhya kılıklı olmaya! Devlet işlerine karışmaya!". Osmanlıyı kuran irade, özellikle o çağın gerekliliklerini göz önüne alarak, kadın kısmının devlet işlerine karışmasını engellemişti. Ancak, Hürrem'le başlayan kadın manifestosu; Mahpeyker Kösem Sultan ile zirve yapacaktı. Haremdeki kadınların devlet işlerinde laf takdir etmeye başladığı en önemli zaman dilimi, Mahpeyker Kösem Sultan'ın devridir. Kadın ihtirasları ile padişahı yönlendirmiş olan Mahpeyker Kösem Sultan'ın hayat hikayesine şöyle bir bakalım;

Mahpeyker, 1590 yılında Bosna'da doğdu. Harem'e Türk kızı sokulmamasından dolayı Rumeli'de doğan kızlarınen büyük amacı, Harem'e girip sultanın gözünde yükselebilmekti. Mahpeyker Kösem Sultan'ı keşfeden Bosna Beylerbeyi, onu İstanbul'a yollayacaktı.

Kızlarağası tarafından hareme lâyık görülen Mahpeyker, kısa sürede 1. Ahmet'e haseki olacaktı. Henüz 18'ini yeni doldurmuş bu genç kız, keskin zekası ile hareme nüfusunu kabul ettirmiş, sultanın gözünde de yükselmişti. Ancak, kendisi 30 yaşına yaklaştığı sıralarda 1. Ahmet vefat edecekti. Yeni sultan 1. Mustafa döneminde Mahpeyker Kösem Sultan, iyice devlet işlerine katılmaya başlayacaktı.

1. Mustafa'nın tahtan indirilip yerine 2. Osman'ın geçirilmesi, Mahpeyker'in saltanatı için de bir fetret yaşatacaktı. Zira Genç Osman, Mahpeyker Kösem Sultan'ın devlet işlerine karışmasından rahatsız olmuş ve annesinin de desteği ile onu eski saraya göndermişti. Mahpeyker, bu sürgünden dolayı iyice bilenecekti. Kısa süre sonra Genç Osman'ın idam edildiği haberi duyuluyor, onun için devletin ihtişamlı kapısı yeniden açılıyordu.

Tahta geçen IV. Murad'ın 11 yaşında olması, Mahpeyker Kösem Sultan'ın devlet işlerinde zirve yapmasını sağlayacaktı. Ancak 18'ini dolduran Murad, aynı Genç Osman gibi Mahpeyker Kösem Sultan'ın devlet işlerinde bu kadar yükselmesini istememişti. Mahpeyker'in faaliyetlerini engellemeye çalışsa da Sultan IV. Murad'ın ani ölümü, herşeyi yeniden Mahpeyker Kösem Sultan'ın lehine çevirecekti. Haremdeki tartışılmaz liderliği, sultanların gözündeki değeri ile Mahpeyker, Osmanlı tarihine ismini kazıyordu.

4. Murad'ın ardından tahta İbrahim çıkacaktı. İbrahim'in psikolojik dengesizliği, Mahpeyker'in yeniden devlet işlerine hâkim olmasını sağlamıştı. Ayrıca İbrahim'in hormonal bozukluğu ve hiçbir cariyeyi kabul etmemesi, Mahpeyker Kösem Sultanı pek de alışık olmadığı bir işe sürükleyecekti.

Tüm yurttan çağırılan sözüm ona "üfürükçüler ve cinci hocalar", çeşitli macunlar ile hadenanın devamını sağlayacaklardı. Zira İbrahim tahta çıktığında, ondan başka şehzade yok idi. Bu sorun da, Mahpeyker Kösem Sultan'ın çabaları ile sonuçlanmıştı.

Sultan İbrahim'n ölümü üzerine tahta çıkan IV. Mehmed döneminde, Mahpeyker eski otoritesini kaybetmeye başlamıştı. Zira 4. Mehmed'in annesi Turhan Sultan ile kıyasıya bir rekabet içerisine giren Mahpeyker Kösem Sultan, bu rekabette yenilen taraf olacaktı. Bu ilk yenigisi ona pahalıya patlıyordu. 3 yıl süren rekabetin sonucunda Mahpeyker Kösem Sultan, bir gece dairesi basılarak boğduruldu.

1590'da doğan, 1605'te hareme giren ve 35 yılı aşkın süre boyunca sarayda ikâmet eden Mahpeyker Kösem Sultan, altı padişah gördü. Uzun süre boyunca devlet işlerine yön veren Mahpeyker, yine bir kadın entrikası sonucu haremdeki dairesinde boğduruldu. Saray tarihinin en etkili kadınlarından olan Mahpeyker Kösem Sultan, zamanında hareme girmiş olduğu 1. Ahmet'in türbesine defnedildi. Kendisinden sonra sadrazamlığa oturacak olan Köprülüler ile validelerin devlet yönetimindeki etkisi de ortadan kalkacaktı.

Buzz this