Kadın psikolojisi, erkek zihniyetinden çok farklıdır. Ufak detaylarda takılıp kalan, bu yüzden olaylara geniş perspektiften bakamayan bir varlıktır kadın. Küçük başarılar için akıl almaz entrikalar planlayan, o küçük başarıyı kazanmak için her yola başvuran da kadındır.

Osman Gazi, oğlu Orhan'a bıraktığı vasiyetnamede şöyle diyordu; "İyi er, iyi hatundan malûm ola! Ve kesinlikle hatun kişi, yaramaz ve kâhya kılıklı olmaya! Devlet işlerine karışmaya!". Osmanlıyı kuran irade, özellikle o çağın gerekliliklerini göz önüne alarak, kadın kısmının devlet işlerine karışmasını engellemişti. Ancak, Hürrem'le başlayan kadın manifestosu; Mahpeyker Kösem Sultan ile zirve yapacaktı. Haremdeki kadınların devlet işlerinde laf takdir etmeye başladığı en önemli zaman dilimi, Mahpeyker Kösem Sultan'ın devridir. Kadın ihtirasları ile padişahı yönlendirmiş olan Mahpeyker Kösem Sultan'ın hayat hikayesine şöyle bir bakalım;

Mahpeyker, 1590 yılında Bosna'da doğdu. Harem'e Türk kızı sokulmamasından dolayı Rumeli'de doğan kızlarınen büyük amacı, Harem'e girip sultanın gözünde yükselebilmekti. Mahpeyker Kösem Sultan'ı keşfeden Bosna Beylerbeyi, onu İstanbul'a yollayacaktı.

Kızlarağası tarafından hareme lâyık görülen Mahpeyker, kısa sürede 1. Ahmet'e haseki olacaktı. Henüz 18'ini yeni doldurmuş bu genç kız, keskin zekası ile hareme nüfusunu kabul ettirmiş, sultanın gözünde de yükselmişti. Ancak, kendisi 30 yaşına yaklaştığı sıralarda 1. Ahmet vefat edecekti. Yeni sultan 1. Mustafa döneminde Mahpeyker Kösem Sultan, iyice devlet işlerine katılmaya başlayacaktı.

1. Mustafa'nın tahtan indirilip yerine 2. Osman'ın geçirilmesi, Mahpeyker'in saltanatı için de bir fetret yaşatacaktı. Zira Genç Osman, Mahpeyker Kösem Sultan'ın devlet işlerine karışmasından rahatsız olmuş ve annesinin de desteği ile onu eski saraya göndermişti. Mahpeyker, bu sürgünden dolayı iyice bilenecekti. Kısa süre sonra Genç Osman'ın idam edildiği haberi duyuluyor, onun için devletin ihtişamlı kapısı yeniden açılıyordu.

Kaşgarlı Mahmud, 1009 yılında Kaşgar'da Opal köyünde doğmuştur. Babası Hüseyin, Barsganlıdır. Dedesinin adı ise Mehmet'tir. Ataları Buhara fatihi Arslan İlig Han'a kadar dayanmaktadır. Kaşgarlı Mahmud, Medrese-i Hamidiyye ve Medrese-i Saciyye'de okumuştur. 1057 yılında babası ve ailesinin bir saray suikastine kurban gitmesi sonucu Kaşgar'ı terketmiş, uzun yıllar Türkistan'daki diğer Türk şehir ve bölgelerini dolaşmış, çoğu Türk boyu ve obalarıyla temas kurmuş, Türkçe kelimelerin Türk lehçelerindeki okunuşlarını, anlamlarını, hatta yeri geldikçe Türk kültürüne dair bazı bilgileri birer birer not almış, Bağdat'a giderek "Divan-ı Lugatü-Türk"ü yazmaya başlamıştır ve 1072 yılında bitirerek, Halife Muktedi'ye sunmuş, onunda onayı ile kitap çoğaltılarak, Türk dilinin öğrenilmesi için bir klavuz kitap haline getirilmiştir.

Osmanlı, Türk devletleri arasında en uzun yaşayanlardan biri olmuştur. Bunun birçok sebebi vardır; askeri teşkilattan sosyal yapıya kadar...Ama, özellikle devlet yönetiminde Türk tarihi boyunca en marjinal sistemi uygulamışlar, ülkenin tek bir otorite tarafından yönetilmesini sağlamışlardır. "Nasıl yani?" dediğinizi duyar gibiyim. Şöyle;

Türk devletlerinde çoğu zaman, devletin birkaç varise birden kaldığı olmuştur. Göktürklerden Hunlara kadar birçok devlet, bu iki varis arasında paylaşıldığı için parçalanmıştır. Doğu-batı veya kuzey-güney bölgelerinin şehzadeler arasında böüşülmesi, devletin ömrünü kısaltıyordu. Ancak, özellikle Osmanlıda bu anlayış kalktı. İsyanlarda dahi, amaç mevcut sultanı indirip yerine bir başkasını geçirmekti, yani devleti ikiye ayırmak amaçlanmamştır. Eğer devlet içerisinde bir sülalenin etkisi artıyorsa, bu tek otoriterliğin devamı için o sülalenin sonunun gelmesi gerekirdi. İş bu sülalelerden biri de, Çandarlı sülalesi idi...

Tarihi simâları daha önce bir kere daha karşılaştırmıştım. Ama o yazımda sadece tek taraflı delil bulmaya çalışmıştım, ancak bu yazımda daha nötr bir durum izlemeye çalışıp nesnel bazı kanıtlar koyacağım.

Türk tarihinin en çok konuşulan isimlerinden biri, hiç kuşkusuz Enver Paşa'dır. İstihbarat ağı, operasyonları, sözleri, kısaca tüm hayatı halen konuşulmakta. Ancak, Enver Paşa'nın Osmanlı devlet yapısındaki hızlı yükselişi, özellikle devlet görevlileri tarafından onun Napolyon'a benzediği gibi karşılaştırmaları da beraberinde getirecekti. Peki, bu karşılaştırma gerçekten yapılabilir mi?

Aslında Enver Paşa'nın bu konu hakkında "Beni Napolyon'a benzetiyorlar. Bunu kabul edemem, ben ikinci adam olamam!" gibi süper egoist bir yorumu olsa da, biz bu karşılaştırmayı bazı nesnel sonuçlar çerçevesinde değerlendirmek istedik. Öncelikle, bu iki ismin benzediği taraflarını açıklayalım;