ABD, belki de tarih boyunca ortaya çıkan en büyük süper güç. Niye mi? Şu zamana dek, ne Roma, ne Osmanlı ne de ismini sayamadığım diğer yüzlerce devlet bu denli bir güce ulaşmıştı. Bakın sadece askerî gücü imâ etmiyorum; hem ekonomik hem de diplomatik yönden dünya devletleri arasında lider konumda olan bir devlettir ABD.

İşte bu büyük imparatorluğun kurulmasında, şüphesiz ki kurnaz diplomatik hamlelerin payı da çok büyüktür. Bakınız ABD, bağımsızlık savaşında Fransa ile yakın ilişkiler kurmasına karşın, şimdilerde bağımsızlık savaşında süngü süngüye savaştığı İngiltere ile yakın müttefiktir, buna benzer; cumhuriyet rejimini sürekli olarak ilk kullanan devlet olma özelliğini öylesine afişe etmişlerdir ki, özellikle Ortadoğu'da ABD demek, "özgürlük, eşitlik ve demokratikleşme" anlamına gelmektedir neredeyse...

Tüm bu özelliklerin yanında ABD, henüz birkaç asırlık devlet olmasına karşın Avrupa devletlerinin hâmisi olma rolünü de başarıyla sürdürüyor. Avrupa-ABD ilişkilerini, babasına emir veren oğul ilişkisine benzetiyorum. Ve işte ABD'nin Avrupa devletleri karşısındaki bu büyüklüğünün asıl nedenlerinden biri, şüphesiz ki Marshall Planı'dır...

Dünya, 20. yüzyılın başından itibaren küreselliğin zirvesine oturmuştur. Amerika'da olan en küçük olay, aynı anda dünyanın diğer ucunda da aynı etkiyi yapabilmekte. Bu küreselliğin olumlu yanlarının yanında, tüm dünya için büyük tehlike arz eden yönleri de var.

Birinci Dünya Savaşı'nın ardından, tüm dünya ülkelerinin temel beklentisi, dünyanın yeni bir refah dönemine girmesiydi. 1918'de biten savaş, yenilen ülkelerin kabul edilemez antlaşmaları kabul etmesiyle yerini barış dönemine bırakmıştı...

1926 yılına geldiğimizde, ekonomide ilk sıkıntı baş gösteriyordu; Amerikan otomobil sektörü büyük bir yavaşlık içerisine girmişti. Ancak, bu küçük krizin ardından, 1926-1929 arasındaki hızla yükselen borsa değerleri, özellikle küçük bir grup Amerikalının dünya borsasında zirveye oturmasına yol açacaktı. Dünya çapında %45'lik bir ağırlığa ulaşan Amerika'da çıkacak en küçük bir kriz, tüm dünyayı etkileyebilirdi. Ve öyle de olacaktı...

Tarihi simâları daha önce bir kere daha karşılaştırmıştım. Ama o yazımda sadece tek taraflı delil bulmaya çalışmıştım, ancak bu yazımda daha nötr bir durum izlemeye çalışıp nesnel bazı kanıtlar koyacağım.

Türk tarihinin en çok konuşulan isimlerinden biri, hiç kuşkusuz Enver Paşa'dır. İstihbarat ağı, operasyonları, sözleri, kısaca tüm hayatı halen konuşulmakta. Ancak, Enver Paşa'nın Osmanlı devlet yapısındaki hızlı yükselişi, özellikle devlet görevlileri tarafından onun Napolyon'a benzediği gibi karşılaştırmaları da beraberinde getirecekti. Peki, bu karşılaştırma gerçekten yapılabilir mi?

Aslında Enver Paşa'nın bu konu hakkında "Beni Napolyon'a benzetiyorlar. Bunu kabul edemem, ben ikinci adam olamam!" gibi süper egoist bir yorumu olsa da, biz bu karşılaştırmayı bazı nesnel sonuçlar çerçevesinde değerlendirmek istedik. Öncelikle, bu iki ismin benzediği taraflarını açıklayalım;

20. yüzyıl, dünya tarihine diktatörler çağı olarak geçti. İran'da Pehlevi, Irak'ta Saddam, Japonya'da Hiro Hito ve en önemlisi Almanya'da Hitler... Peki, bu halkları diktatörlere boyun eğdiren şartlar nelerdi? Bu soruyu Almanya'yı numune alarak bulmaya çalışacağım.

Almanya, cumhuriyet ile 1918 hezimetinin ardından tanışacaktı. Her yeni rejimde olduğu gibi, Cumhuriyet'e geçen Almanya, birçok yönden iç isyanlar ile karşılaşıyordu. Rusya'da devrim yapmış olan Komünistler, gözlerine şimdi de Almanya'yı kestirmişlerdi. Aynı sıralarda, Hitler'in ateşleyeceği aşırı sağ kesim de, yavaş yavaş kurulmaya başlamıştı.